Over de
nieuwbouw door Johan Slegel (1669-79) is het volgende bekend:
|
|||||||
|
Problemen
met de toren (1650-1660)
|
|||||||
| Verplaatsing
orgel resulteert in nieuwbouw (1669-1679) Eerst moest echter het orgel worden verplaatst naar het noorderportaal, om precies te zijn naar de hoek van het koor aan de zijde van de Oudestraat. Orgelmaker Johan Slegel begon in 1669 met het karwei. Er werden balken gehaald en er werd een vloer voor het orgel gebouwd, waarop de kasten van het orgel konden worden geplaatst. |
|||||||
 |
Plattegrond van de Bovenkerk met bij (1) de plaats van het orgel van 1669-1687 (noorderportaal) en bij (2) de plaats van het orgel voor 1669 en na 1687 tot heden (torenwand) | ||||||
| Tijdens
dit werk zal Slegel samen met de organist Hendrik van
Benthem "de jonge" het voorstel hebben
uitgewerkt om in de bestaande kasten een geheel nieuw orgel te
bouwen met nieuwe windladen, maar met gebruikmaking van de vijf
bestaande houten blaasbalgen en het nog goed bruikbare pijpwerk.
Hiervoor werd "het model ende gront tot den Orgel gemaeckt".
Het stadsbestuur ging akkoord met dit idee en Schepenen en Raden
sloten op 15 maart 1670 een overeenkomst met Slegel waarin de
uitvoering werd geregeld. In 1675 werd het contract uit 1670 nog
aangevuld. Aan de hand van dit contract, dat bewaard is
gebleven, kan worden nagegaan hoe het orgel er na de aanpassing
uitzag. Hoewel hier en daar een voorbehoud gemaakt moet worden,
was de dispositie toen waarschijnlijk als volgt DISPOSITIE
1.
|
|||||||
|
|
|||||||
|
Cis-kant van de
hoofdwerklade |
|||||||
|
De
werkzaamheden duurden veel langer dan gepland, vooral door de
inval van Franse, Münsterse en Keulse legers in ons land in
1672 (het Rampjaar). Kampen werd in juni van dat jaar bezet door
Münsterse troepen die na korte tijd werden afgelost door Franse
eenheden. De Bovenkerk en de Broederkerk kwamen voor korte tijd
weer in rooms-katholieke handen.
In
1676 kwamen de werkzaamheden aan het orgel echter weer op gang.
Ook werden toen "ter conservatie van 't nieuwe orgel"
de ramen aan de zijkant van het instrument met een halve steen
dichtgemetseld. Drie jaar later was Slegel vermoedelijk gereed:
in de rekening over dat jaar staat een uitgave vermeld
"voor drie canne wijn nae het besichtigen van 't orgel in
de bovenkercke". Vermoedelijk was het orgel echter al wel
eerder bespeelbaar, want na het vertrek van organist Hendrick
van Benthem in 1673 werd niet gewacht met het benoemen van een
opvolger en werd de bekende Amhemse organist, componist en
musicus Gijsbert van Steenwijck aangetrokken. Uit
latere gegevens zou kunnen worden opgemaakt dat het orgel in de
jaren tachtig van de zeventiende eeuw er anders uitzag, dan in
het contract met Slegel staat beschreven. We weten echter niet
of het hier gaat om veranderingen welke door Slegel zelf zijn
aangebracht of om wijzigingen van Apollonius Bosch
(zie hierna). |
|||||||
| Verplaatsing
Slegel-orgel (1686) Op 2 September 1686 volgde het besluit om het orgel weer op zijn oude plaats bij de toren terug te zetten: "niet alleen tot cieraet van de kercke, maar oock voornamentlick tot beter resonantie". Uit de archieven blijkt niet wie het orgel verplaatst heeft. Recentelijk zijn er echter onderzoekingen gedaan naar het pijpwerk en is men tot de conclusie gekomen, dat de werkzaamheden van 1686-1687 vermoedelijk zijn verricht door orgelmaker Appolonius Bosch, die ongeveer tezelfder tijd in de Grote Kerk in Vollenhove een nieuw orgel bouwde. |
|||||||
|
Deze tekening van het orgel in de Bovenkerk geeft aan hoe de situatie geweest zou kunnen zijn omstreeks 1687. Het orgelfront met de luiken is getekend naar een voorbeeld uit de zestiende eeuw. Links en rechts de schetsen van de schildering tegen de torenwand. | ||||||
Vermoedelijk dateren de muurschilderingen, die zich nu nog ter weerszijden van het orgel op de wand bevinden, eveneens uit die tijd. De schilderingen tonen de contouren van de oude orgelkast en de plaats van de toen bestaande orgelvloer. |
|||||||
|
|||||||
